Moedervlek verwijderen

Moedervlekken
Er bestaan verschillende redenen om een moedervlek weg te halen. Soms worden ze als ontsierend ervaren, of geven ze bijvoorbeeld bij mannen klachten tijdens het scheren. In andere gevallen bestaat de verdenking op huidkanker. Redenen om aan huidkanker te denken worden samengevat in een “ABCD” ezelsbruggetje: Asymmetrische vorm, onregelmatige Begrenzing, een andere kleur (Colour) dan het standaard bruin (bijvoorbeeld blauw of heel zwart) en een Diamater groter dan 6 mm. In die gevallen is het raadzaam om een moedervlek te verwijderen en te laten onderzoeken. Dit wordt dan ook vaak vergoed. Indien een moedervlek niet mooi wordt gevonden komt dit niet voor vergoeding in aanmerking. Als een moedervlek wordt weg gehaald komt er vrijwel altijd een littekentje voor terug. De kunst is om een aantal truukjes toe te passen om het litteken zo onopvallend mogelijk te maken. Plastisch chirurgen zijn bij uitstek getraind in het toepassen van deze truukjes. Een aantal dingen zijn belangrijk bij het creëren van een zo fraai mogelijk litteken: planning van de richting van het littekentje, weefselgevoel (“tissue handling), hechtmateriaal en techniek.

Planning van de richting van het litteken
Bij het aftekenen van de te verwijderen moedervlek wordt er altijd eerst gekeken naar de zogenaamde “huidlijnen”. Dit zijn de lijnen waarin de huid geneigd is te plooien. De kraaienpootjes bij de ooghoeken of de lachplooi van de neusvleugel naar de mondhoek zijn voorbeelden van goed herkenbare huidlijnen. Op andere plekken, zoals de kin of de rug, kunnen huidlijnen moeilijker te ontdekken zijn, maar ze zijn altijd aanwezig. Een litteken geneest het mooiste als deze evenwijdig aan de huidlijnen wordt gemaakt. Dan valt het litteken als het ware een beetje weg tussen de huidlijnen. Bovendien is het gezicht ingedeeld in zogenaamde “esthetische units”. Hiermee wordt bedoeld dat het is opgebouwd uit verschillende onderdelen als het ware: de neuspunt is een andere “unit” dan de neusvleugel. Littekens vallen het minste op als ze gelegen zijn op de begrenzingen van die units. Zo zal een littekentje langs de rand van de neusvleugel vrijwel onzichtbaar zijn, terwijl een litteken dwars op de neusvleugel veel opvallender is. Daar wordt allemaal rekening mee gehouden bij het plannen van de richting waarin je een moedervlek weghaalt en dicht hecht.

Tissue handling
Een scherpe wond geneest doorgaans beter (en dus mooier) dan een rafelige wond. Bij het snijden in de huid is het dus belangrijk om een mooie, rechte, scherpe wondrand te creëren. Verder is het belangrijk om met fijn instrumentarium te werken, aangezien het vaak kleine plekjes zijn die weg gehaald moeten worden. Hoe grofstoffelijker het weefsel wordt gehanteerd, hoe onrustiger het geneest, dus wordt een plastisch chirurg zijn gehele opleiding getraind in het zorgvuldig omgaan met de weefsels, om een zo mooi mogelijke genezing te bereiken.

Hechtmateriaal en techniek
Tot slot is het belangrijk om met kleine hechtnaaldjes en -draadjes te werken. Indien mogelijk worden zoveel mogelijk hechtingen onderhuids geplaatst, om prikgaatjes in de huid te voorkomen. Soms wordt gewerkt met oplosbare hechtingen, soms juist liever niet; dat is afhankelijk van de locatie van de wond (in het gezicht genezen wonden vaak beter met onoplosbare hechtingen, op de borst vaak juist beter met oplosbare), de spanning, etc. Al die dingen worden meegenomen in de keuze van het type hechtdraad dat gebruikt wordt en de toegepaste hecht techniek.

Grotere moedervlekken / huidkanker
Indien er sprake is van huidkanker moet er soms meer huid worden weg genomen. Als dit op de rug of de buik zit, kan de wond vaak nog wel dicht gemaakt worden, maar als er een wond van 1 bij 1 cm op de neuspunt aanwezig is, wordt het een ander verhaal. Dan moet er een truuk worden toegepast om de wond weer op een mooie manier dicht te krijgen. Dat kan met een huidtransplantaat, waarbij er elders op het lichaam een stukje huid wordt verwijderd, welke op de wond wordt gelegd om daar in te groeien. Het litteken dat hierdoor ontstaat, is vaak niet het mooiste. Ook heeft de huid van je gezicht vaak net een andere kleur en consistentie dan de huid van bijvoorbeeld je buik. Wij proberen als plastisch chirurgen dan ook altijd zoveel mogelijk om de huid die rond de wond ligt te gebruiken om de wond te sluiten. “Replace like with like” wordt dat ook wel genoemd; je moet hetgeen dat weg is vervangen voor iets dat er zoveel mogelijk op lijkt. Dat doen we door bepaalde plastieken toe te passen. Hierbij wordt rekening gehouden met (wederom) de huidlijnen, de doorbloeding van de huid, de plekken waar een relatief overschot aan huid is die makkelijk verplaatst kan worden, de trekrichting etc. Op het voorhoofd zijn de huidlijnen bijvoorbeeld behoorlijk horizontaal. Het is dus het mooiste als de littekentjes op een voorhoofd ook horizontaal lopen, want dan zie je ze nauwelijks. Indien een er groot defect is ontstaan nadat een moedervlek of huidkanker is verwijderd, is het dus het mooiste om de huid van het voorhoofd te verplaatsten richting de wond, zodat je met voorhoofdshuid, welke vaak net wat glimmender en dikker is dan huid elders op het lichaam, de wond kunt sluiten. Om de uiteindelijke littekens zoveel mogelijk horizontaal te laten lopen, wordt hierbij vaak een zogenaamde “H-plastiek” verricht.

Op de neus gelden weer andere regels. Daar wil je de uiteindelijke littekens zoveel mogelijk langs de grenzen van de esthetische units plaatsen, want daar vallen ze immers minder op. Aangezien de units van de neus vaak wat rondere vormen hebben, laat een defect zich op de neus doorgaans mooier sluiten met een wat rondere plastiek; een zogenaamde “bilobed flap” (omdat hij twee “lobjes” heeft). Dit is een soort draaideurtje, waarbij de huid vanaf een plek waar deze in voldoende mate aanwezig is (de neusrug) wordt verplaatst naar een plek waar het tekort is (de neuspunt).

Deze plastieken zijn echter zelden tot nooit nodig indien er een moedervlek weg gehaald wordt en zijn vrijwel alleen noodzakelijk als er sprake is van huidkanker. De plastisch chirurgen die werkzaam zijn in Bloemingdael zijn allemaal nauw betrokken bij de behandeling van huidkanker in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk en het Kennemer Gasthuis in Haarlem. De ervaring die zij hebben opgebouwd met het adequaat behandelen van huidkanker aldaar, en de daaraan verbonden reconstructies, is bijzonder waardevol in de behandeling van overige huidafwijkingen.